مدیریت پوشه کار
یکی از شیوه های نوین ، روش پوشه کار ( کار پوشه ،کار نما ،سنجش پرونده ای ، پوشه عملکرد ) است
«پوشه کار» شاه ابزار ارزش یابی کیفی – توصیفی است که هویت دانش آموزان را در همه ی ابعاد شخصیتی با هدف و سازمان منظمی در خود نگهداری می نماید
مفهوم پوشه کار (پورت فولیو)، از لحاظ تاریخی :
عبارت بوده است از کیف چرمی که نقاشان، هنرمندان، موزیسینها، فیلمنامهنویسها و ... که معمولاً با کار عملی سروکار داشتهاند، نسخههای پیشنویس و یا نهایی اثر هنری خود را در آن قرار داده و با خود حمل میکردهاند.
تعریف پوشه کار ( کارنما)
ž - مجموعهای از نمونه کارهای دانش آموزان که در جریان یاددهی – یادگیری هدفمند جمع آوری گشته ، آگاهانه انتخاب گردیده و منظم سازماندهی شده و بیانگر میزان تلاش، پیشرفت و موفقیت دانش آموزان است وبه عبارتی همچون آلبومی ، تصاویرِ گوناگون ودرمسیر رشدِ دانستن ، توانستن و بکاربستنِ دانش آموزان را ، در مراحل مختلف فرآیند یاددهی – یادگیری ، به نمایش و قضاوت می گذارد
ضرورت استفاده از پوشه کار
1-به دانش آموز امکان می دهد تا شاهد رشد و پیشرفت خود باشد.
2-فرصت شناخت و اصلاح اشتباهات را به دانش آموز می دهد.
3-به دانش آموز فرصت می دهد بین آموخته های قبلی و جدید خود ارتباط برقرار کند. و خود ارزشیابی را در دانش آموز تقویت نماید.
4-ابزاری برای تعامل با همکلاسی ها، معلمان و والدین است.
5-دانش آموز از طریق ارائه پوشه کار فرصت پیدا می کند تا میزان توانایی ها و دانش خود را مستند سازد
6- شادی انگیز است ،چراکه تهیه پوشه کار نیازمند فعالیت ذهنی و بدنی است .همین اقدام ،زمینه ی شادی ،نشاط و سرزنده بودن دانش آموزان را فراهم می گرداند .
به معلم امکان می دهد تا با مرور پوشه کار دانش آموز ، قابلیت های وی را به درستی شناسایی برای آموزش وی، برنامه ریزی نموده و با اطمینان بیش تر و بر اساس دلایل مستند در مورد او قضاوت کند.
به والدین امکان می دهد تا در جریان روند آموزش فرزندشان قرار گیرند، نقاط قوت و ضعف او را بشناسند و نقش مثبت، سازنده و فعالی در هدایت تحصیلی او داشته باشند.
انواع پوشه کار
• فراوردهاي : یعنی پوشه كار بهترين كارها . که براي نشان دادن موفقيتهای يادگيرنده تنظیم می گردد .
• فرايندي : پوشه كاری ست که به منظور معرفي رشد پيشرفت دانش آموز به کار می رود .
• فراوردهاي - فرايندي : در این پوشه کار ، منتخبی از کار های دانش آموز ، (به انتخاب معلم و گاه دانش آموز ) به منظورارائه تصویری از موفقيتها و، رشد و پيشرفت او ، گرد آوری و گلچین می گردد . در واقع این نوع از پوشه کار مد نظر ارزشیابی کیفی توصیفی می باشد .
مراحل تهیه پوشه کار
مرحله اول : سازماندهی و برنامه ریزی .
مرحله دوم : مرحله جمع آوری و انتخاب شواهد.
مرحله سوم : مرحله ارزیابی و ارایه بازخورد .
مرحله اول : برنامه ریزی و سازماندهی
1- هدف های هر درس را بیان می نماید و ابزار مناسب پیش بینی می نماید .
2- با کمک اولیاء ، مدیر و دانش آموزان, پوشه مناسب تهیه یا تولید نماید.
3- مشخصات روی جلد را درج نماید
4- فرم فهرست محتوا تهیه نماید.
5- برگ شرح حال تهیه نماید
6- تعیین شواهدی که قرار است در پوشه کار قرار گیرد .(شامل آزمون ها –تکالیف – مشاهدات و...)
7- تهیه نمون برگ های ارزیابی .
8- تقسیم پوشه کار به بخش ها و لایه های مورد نیاز
9- توجیه دانش آموزان و اولیاء در خصوص ضرورت و اهمیت و نقش و ظایف آنها در تنظیم پوشه کار .
10- ملاکها و سنجه های مورد انتظار برای هر نمونه کار را به اطلاع دانش آموزان می رساند .
مرحله دوم
- جمع آوری و انتخاب نمونه کار (شواهد )
- مدیریت نمون برگ خود ارزیابی ها
تکمیل نمون برگ پیشرفت
مرحله سوم : مرحله ارزیابی و ارایه بازخورد .
ارائه بازخود
-موردی
-ادواری
- پایانی
مرحله اول : برنامه ریزی و سازماندهی
معلم، برای تولید پوشه کاری مفید ،فعالیت زیر را انجام می دهد .
1- هدف های هر درس را بیان می نماید و ابزار مناسب پیش بینی می نماید . عنوان مثال
درس اول علوم پایه اول یعنی درس: « ما و اطراف ما »از شیوه سنجش مشاهده ای استفاده می نماید :
اهداف درس :
کودکان باید :
از حواس خود در شناسایی محیط اطراف استفاده کنند .
اجسام را از نظر شکل ظاهر ، صدا ، بو ، مزه ، رنگ و ویژگی های ظاهری مقایسه و طبقه بندی کنند .
با عوامل مؤثر در آسیب رساندن به این حواس آشنا شوند .
2- با کمک اولیاء ، مدیر و دانش آموزان, پوشه مناسب تهیه یا تولید نماید.
پوشه می تواند به صورت کلاسور ،پَروَندان ( زونکِن )، تلک (طلق )، تولیدی دانشآموز، کیسه پلاستیکی و…باشد. توصیه می گردد به منظور بایگانی موثر ،دست رسی آسان و زیبایی ظاهری ، یک نوع خاص تهیه یا تولید گردد. 3- مشخصات روی جلد را درج نماید .
روی جلد هر پوشه کار ، مشخصات : نام استان ، منطقه ، مدرسه ، سال تحصیلی و پایه تحصیلی نوشته شود .در شیرازه پوشه کار، نام خانوادگی و نام دانش آموز نوشته شود که این کارجهت نگهداری الفبایی کل پوشه کارها ودسترسی سریع و آسان به آنها در قفسه مربوط،بسیار مهم می باشد . ضمنا در پایه اول علاوه بر اسم دانش آموز با عنایت به اینکه دانش آموز هنوز قادر به خواندن نیست بهتر است عکس او نیز در شیرازه پوشه کار الصاق گردد تا هنگام مشارکت ، با مشکلی روبرو نشود/.
فهرست محتوا تهیه نماید .
از آنجا که در هر پوشه کاری ، شواهد جمع آوری شده دانش آموز وسایر مستنداتی که معلم مناسب تشخیص می دهد ،قرار می گیرد ،گاهی لازم است معلم با صرف کمترین زمان ممکن، بتواند وضعیت موجود شواهد انتخابی را بررسی و بازخورد ارائه نماید
- بهتر است نمونه کارهایی که جایگزین می گردند، عنوان آنها در فهرست پاک نشود بلکه با نشانه ای آنها را مشخص نماید. با این عمل، معلم به تلاش دانش آموز برای پیشرفت ، اطلاع و آگاهی پیدا می نماید .
5- برگ شرح حال تهیه نماید .
از آنجا که رویکرد های جدید در علوم تربیتی ، برای معلم در جریان آموزش، نقش یاری گر ،تسهیل کننده و فراهم آورنده ی فرصت ها را ، قایل هستند؛ لذا معلم در انجام و ایفای این نقش ها به شناخت عمیق تر و قابل دسترس تر ، و همچنین آگاهی از تفاوت های فردی دانش آموزان نیازمند است.
6- تعیین شواهدی که قرار است در پوشه کار قرار گیرد . این شواهد شامل: آزمون ها، تکالیف ، تولیدات و سایر مواردی که روند رشد و تغییرات را نشان می دهد
ž 7- تهیه نمون برگ های ارزیابی .
ž این نمون برگ ها عبارتند از :
ž نمون برگ خود ارزیابی دانش آموز
زمانی که دانش آموز به پوشه کار خود مراجعه می نماید و یا نمونه کارهای خود را در پوشه قرار می دهد، یا با کنترل محتوای پوشه کار ، شواهد ضعیف خود را بهبود می بخشد , آگاهانه یا نا آگاهانه به ارزیابی از کار خود می پردازد و خود ارزیابی را ، که مهارت مهمی برای پیشرفت یادگیری است، فرا می گیرد .
ž نمون برگ ارزیابی معلم از عملکرد دانش اموز در پوشه کار( دو ماه )
ž نمون برگ ارزیابی والدین
ارتباط نزدیک، مداوم و مستمر دانش آموز با والدین فرصتی مغتنم به شمار می رود
پوشه کار به والدین امکان می دهد تا از روند آموزش و یادگیری فرزندشان مطلع شوند ، و نقش مثبت، سازنده و فعالی در هدایت تحصیلی او داشته باشند .
ž نمون برگ پیشرفت (در آخر سال تحصیلی )
8- تقسیم پوشه کار به بخش ها و لایه های مورد نیاز
به منظورساماندهی فراوردهها وفرایند های دانش آموزان . در این لایه ها ، منتخبی از کار های دانش آموز ، (به انتخاب دانش آموز و معلم ) به منظورارائه تصویری از موفقیتها و، رشد و پیشرفت او ، گرد آوری و گلچین می گردد .
9- توجیه دانش آموزان و اولیاء در خصوص ضرورت و اهمیت و نقش و ظایف آنها در تنظیم پوشه کار .
10- ملاکها و سنجه های مورد انتظار برای هر نمونه کار را به اطلاع دانش آموزان می رساند .
این ملاک ها باید :
ملاکها و سنجههای مورد انتظار برای هر نمونه کار :
بیانگرکاربرد آموخته ها در زندگی دانش آموز باشد .( آزمون های عملکردی ، سنجش مشاهده ای و...)
تغییر رفتار دانش آموز را نشان دهد .
فرایند یا فرآورده یادگیری دانش آموز را در بر گیرد .
میزان پیشرفت دانش آموز را در دست یافتن به اهداف و انتظارات آموزشی و پرورشی ؛ نشان دهد .
نارسایی های یادگیری دانش آموز و نحوه ی رفع مشکلات و اصلاحات را بیان نماید .
نو ، جدید و ابتکاری باشد
مرحله دوم :
1- جمع آوری و انتخاب نمونه کار (شواهد )
1 - جمع آوری محتوا :
محتوای پوشه کار باید مجموعه ای از نمونه کار ها و فعالیت های مرتبط ، به هم پیوسته و فرایندی دانش آموز را شامل گردد
2- جمع آوری و انتخاب نمونه کار (شواهد )
در مرحله جمع آوری شواهد، معلم با توجه به ملاکها و سنجه هایی که تعیین کرده( در مرحله اول ) آثاری را که نمایانگر کوشش هاو پیشرفت های دانش آموزان در فرایند یادگیری است و بتواند به دانش آموز و اولیا در شناخت عملکرد و روند رشد ، کمک نماید ، با درج تاریخ نظرات خود را روی هر یک از آن شواهد ،ثبت و سپس در فهرست محتوا درج و توسط دانش آموز و با کمک خود در پوشه کار ،سازماندهی و نگهداری می نماید .
مرحله سوم :
مرحله ارزیابی و ارایه بازخورد
در این مرحله معلم با بررسی شواهد موجود در زمینه هر موضوع درسی در پوشه کار، و پیوند دادن آنها به یکدیگر ،پازل پیشرفت دانش آموز را به شکل :
1) موردی : ( به منظور ارائه راه حل و رهنمودهای کیفی لازم ، به شکل کتبی و شفاهی بعد از انتخاب هرنمونه کار دانش آموز ، در طول سال انجام می گیرد )
2) ادواری : ( به منظور تعیین وضعیت دانش آموز با اشاره به موفقیتها، نکات مثبت و همچنین کاستیها و ضعفهای یادگیری و جهت اطلاع دانشآموز و هم والدین ،حد اقل هر ماه یک بار انجام می گیرد )
3 ) پایانی (به منظور اظهار نظر کلی در مورد ویژگیها، توانمندیها، ضعفهای احتمالی و … در فرم هایی تحت عنوان فرم پیشرفت و گزارش پیشرفت( کارنامه ) ، در پایان سال تحصیلی انجام می گیرد ) ترسیم و بازنگری می نماید .
- تکمیل نمون برگ پیشرفت
ارزش و اعتبار پوشه کار به سنجش صحیح و علمی آن توسط معلم بستگی دارد که معلم باید با اتخاذ شیوه مناسب ضمن ایجاد شرایط خود ارزیابی برای دانش آموزان و ارزیابی والدین و همچنین با انجام ارزیابی های مرحله ای که از روش تحلیلی و مبتنی بر ملاک ها و نشانگرهای روشن استفاده می کند ، به ارزیابی کلی از پوشه با بهره گیری از تمام مراحل قبلی اقدام نماید.
چه کسانی ، چه وقت و به چه منظوری از پوشه کار و نتایج ارزیابی آن استفاده می کنند ؟
دانش آموز
معلم
دانش آموز _ معلم
دانش آموز – دانش آموز
دانش آموز – گروه
دانش آموز – والدین
دانش آموز – معلم – والدین
مدیر واحد آموزشی
یک فعالیت
منابع:
قره داغی ، بهمن (مرداد 1389) .سنجش مشاهده ای شیوه ای نو در خدمت ارزش یابی کیفی – توصیفی (ویراست جدید )
قره داغی ، بهمن و شکوهی مرتضی (مرداد1389) . مدیریت پوشه کار (ویراست جدید )
