بررسی نکات چالش برانگیز عربی 1 دروس 1و2
همكار گرامي در اين بخش نكاتی از درس2و3 سال اول اضافه بر آنچه در بروشور مطرح شد ، ارائة مي گردد.
بسم الله الرحمن الرحيم
1-كلمهعجوز (ص12)خبر براي مبتداي محذوف است و حذف مبتدا به سبب وجود قرينه (هي درجمله قبل)
جهت ايجاز محذوف است وهمچنين در عبارت محتاجه به همين گونه مي باشد .
2- نقش كلمه "كيف" در عبارت (كيف َأشكرَ هذه النعمه)(ص12) چيست؟
ج:در اين عبارت كيفَ حال است .
نقشهاي مختلفي كه كيف مي تواند بگيرد:
الف)حال است اگر بعد از آن فعل تام بيايد:كيف يساعد الاخرين (ص23)
ب)خبر است براي مبتدا اگر بعد از آن اسم بيايد:كيف حالك؟
ج)خبر براي فعل ناقصه است اگر بعد از آن فعل ناقصه بيايد :كيفَ كنتَ؟
د)مفعولٌ به است اگر بعد ازآن فعل دو مفعولي یا سه مفعولی بيايد :كيفَ أعلمتَ زيداً الخبرَ؟
3-در عبارت (أسلمتُ منذُ مدهٍ)(ص12) "منذُ" چه اعرابي دارد؟
ج:در اين عبارت حرف جاره است .
مذ ومنذ اگر بر سر جمله اسميه وفعليه بيايد ظرف زمان واعراب آن محلي است ( إتَّفقنا منذُ تكلَّمنا حول هذاالأمر) ؟
و هر گاه بر سر اسم بيايد حرف جار است.
4- ماذا أفعل (ص 12)مضارع مرفوع در اينجا به صورت مضارع اخباري ترجمه شده است زيرا گاهي مضارع التزامي طبق سياق جمله ترجمه مي شود . ماذا أفعل ؟ چه كار كنم .
5-(أين َ بيت النبي(ص)؟) (ص13)
ج)در اين عبارت أين چون بر سر اسم آمده مي تواند هم خبر مقدم ومحلا مرفوع يا مفعولٌ فيه ومحلا منصوب باشد .اما اگر بر سر فعل بيايد فقط مفعولٌ فيه ومحلا منصوب است :أين َ تذهبُ ؟
6-(يا للسعاده)(ص13)چه اعرابي دارد ؟منادي براي تعجب. يا:حرف ندا براي تعجب لَ: حرف جر
در همين صفحه " أهلاً وسهلاً " مفعولٌ به است ومنصوب براي فعل محذوف و نوع جمله فعليه مي باشد.
7-لفظ (ايُّ) اسم استفهام معرب ومونث آن "اَيّة" مي باشد و در حالت مثني "ايّان –ايّين – ايّتان –ايّتَين" ودر جمع ايّون – ايّين و ايّات است .
8- آيه شريفه (النجمُ والشجرُ يسجدان ):گياه ودرخت سجده مي كنند (ص15)
نكته بلاغي:" النجم" جهت مراعات نظير با كلمه ي الشجر، بااين لفظ آمده است و در اين آيه به معني گياه است وديگر به معني ستاره نيست .
9-لمَّا در جمله (فلمَّا خرجَ الولدُ ص23) لمَّا چون بر سر فعل ماضي آمده ، مفعولٌ فيه ومحلا منصوب است ودر تحليل صرفي اسم به حساب مي آيد.
10-در آيه شريفه (إستكبَرَ هوَ وجُنوده في الأرضِ ص 34) كلمه " هو" نقش تاكيد را دارد وفاعل فعل استكبر ضمير مستتر (هو) مي باشد .
11- عبارت إن شاء ....(ص14) جمله شرطيه است شاء: فعل شرط محلا مجزوم وجواب آن محذوف است .
للصحابيّ : مجرور به حرف جر است زيرا "ياء" ياءنسبت است.
12-كلمه بعد در عبارت (بعدَ لحظهص23)ظرف ومنصوب است .
گاهي كلمات " قبل و بعد "مبني بر ضم به بناء عرضي هستند وآن در صورتي است كه مضاف اليه آن محذوف مي باشد. مثال : (هذا الذي رزقنا من قبلُ) (عربي 2 ص 102).
13- چند نكته از آيه شريفه (يا ايَّها المدَّثر قم فأنذر و ربّك فَكبِّر ص34) :
كلمه (المدَّثر )اسم فاعل از باب تفعل مي باشد .که «تاء» بدل به «دال» شده است.
( ربّ) مفعولٌ به است كه به سبب اهميت بر فعل مقدم شده است .
چند نكته پيرامون مصدر :
- ساخت مصدر ميمي :
الف ) از ثلاثي بر وزن مَفعل (مضرب)
ب) از غير ثلاثي از مضارع مجهول با تبديل حرف مضارعه به «مُ» (مُكرم)
-مصدر صناعي :
اسم منسوبي كه " ة " تانيث بگيرد و معني مصدري بدهد .يا به اسم فاعل اضافه شود مثل (عالميَّة) يا به
اسم مفعول مثل (معذوريَّة) ويا به اسم تفضيل مثل ( أرجحيَّة ) .
-اسم مصدر : لفظي كه بر معني مصدر دلالت دارد ولي در حروف از فعل خودش تفاوت دارد . مثال:
"عَطاء" كه اسم "إعطاء" است و " إعطاء " مصدر "أ عطي" مي باشد.
-تذكار ( ياد آوري): فعل نهي 14 صيغه دارد و در ترجمه ي صيغه هاي غايب و متكلم از لفظ (نبايد) استفاده مي كنيم .
چند وزن ديگر ثلاثي مزيد :
-إفعلَّ يفعلُّ إفعلاّل مثال: إحمرَّ يحمرُّ إحمرار
- إفعالَّ يَفعالُّ إفعيلال مثال : إحمارَّ يحمارُّ إحميرار (رنگها وعيب ها )
از مزيد رباعي
-تَفَعلَلَ يَتَفَعلَلُ تَفَعلُل : تَدَحرَجَ يَتَدَحرَجُ تدَحرُج (براي مطاوعه)
- إفعَللَّ يَفعَلِلُّ إفعِلّال : إقشعرّ يقشعرُّ إقشعرار ( " مبالغه)
- إفعَنـْلـَلَ يَفـْعَنـلِـلُ إفعنلال : إحرنجمَ يَحرنجمُ إحرنجام ( " ")
منابع:
۱- شرح ابن عقيل
۲-راهنماي معلم
۳-مبادي العربية ج ۴
۴- الجدول ازمحمود صافی
۵- موسوعة صرف و نحو از امیل بدیع یعقوب
لطفا نظرات يا پيشنهادات خود را به گروه ارسال نماييد.
«گروه عربي اداره ي كل شهر تهران
آبان ماه 1390