مقالات کارپوشه
كار پوشه ای(port folio)
پوشه : مجموعه سازماندهی شده ای از مدارک مستندات که معلّم و دانش آموز با استفاده از آن ، میزان پیشرفت دانش آموز را در حیطه های مختلف دانش ، مهارت و نگرش در موضوعات معیّن درسی به نمایش می گذارند .
الف) پوشه ی کار نما چیست ؟
مجموعه قطعاتی از کارهای دانش آموز است که با اتصال آنها می توان تصویر کامل و روشن تری از دانش آموز به عنوان یک یاد گیرنده مادام العمر به نمایش گذاشت .
اجزای پوشه : فهرست های ارزشیابی معلّم ، گزارش کارهای دانش آموز یادداشت های معلّم ، گزارش گردش های علمی وکار های عملی پروژه های دانش آموز.
توضیح : پوشه را می توان در زمانهای معیّن به دانش آموز داد تا به خانه ببرد یا می تواند در مدرسه نگهداری شود دراختیار معلّم سال بعد قرار گیرد بهتر است در دوره راهنمایی در هر درس دانش آموز یک پوشه داشته باشد .
ب) چرا باید از پوشه استفاده کنیم ؟
- مستند سازی میزان توانایی ها و دانش یک دانش آموز .
- امکان مشاهده رشد و پیشرفت دانش آموز .
- داشتن فرصت برای شناخت و اصلاح اشتباهات
- برقراری ارتباط بین آموخته های قبلی و جدید .
- تعامل بین دانش آموز ، معلّم و والدین .
- قضاوت مستند معلّم از دانش آموز .
- امکان قرار گیری والدین در جریان پیشرفت دانش آموز .
- تمرین تصمیم گیری آگاهانه و قضاوت مسئولانه در دانش آموز .
ج) از پوشه چگونه استفاده کنیم ؟
پوشه ها را می توان بر اساس یک یا تعدادی از موضوعات زیر که به دلخواه ما انتخاب می شود دسته بندی و از آنها استفاده کرد :
- یک پوشه برای هر موضوع درسی .
- محل نگهداری آن ها مدرسه باشد .
- در منزل نگهداری شود .
- در زمان معیّن به دانش آموز تحویل داده شود .
- دانش آموز خودش ارزیابی کند .
- از آن در جلسه اولیا و مربّیان برای گزارش ، والدین استفاده کرد .
د) چه چیز هایی را در پوشه بگذاریم ؟
این موضوع به نظر دانش آموز ، معلّم یا هر دو بستگی دارد .
می توان از فهرست زیر مواردی را برای نگهداری پوشه انتخاب کرد :
- تکالیف انفرادی
- برگه های امتحانی
- تکالیف گروهی
- گزارش های علمی
- یادداشت کلاسی یا خارج از کلاس
- پروژه های گروهی خارج از مدرسه
- خلاصه ی داستان یا فیلم . . .
- خود آزماییها و مسائل و . . .
هـ ) چگونه چیز هایی را که باید در پوشه گذاشته شود انتخاب کنیم ؟
در مورد چگونگی انتخاب و زمان انتخاب محتویات پوشه می توان از فهرست زیر استفاده کرد :
- کارهای ناتمام با ذکر تاریخ در پوشه گذاشته شود .
- فقط کارهای تکمیل شده در پوشه گذاشته شود .
- فقط بهترین کار دانش آموز در پوشه گذاشته شود .
- دانش آموز تعیین می کند چه چیزی در پوشه گذاشته شود .
- معلّم تعیین می کند چه چیزی در پوشه گذاشته شود .
- معلّم و دانش آموز در انتخاب موارد با یکدیگر مشورت کنند .
و ) پوشه را چگونه سازماندهی کنیم ؟
· شکل ظاهری پوشه را دانش آموز یا معلّم یا با کمک هم معین کنند .
· دو نوع پوشه دایمی و موقّت داشته باشیم که موقّت در اختیار دانش آموز باشد .
· پوشه به صورت گروهی یا انفرادی باشد .
· فهرستی داشته باشد که محتویات پوشه را مشخّص می کند .
· در کنار هر قطع پوشه دلیل انتخاب آن نوشته شود .
· محتویات پوشه بر اساس فهرست رده بندی شود .
ز) چه شیوه ای را برای ارزشیابی پوشه ای انتخاب کنیم ؟
کار پوشه یک روش جدید و ارزشیابی از آن هم یک روش جدید ارزشیابی است .
حال باید در مورد شیوه ارزشیابی آن تصمیم گیری کنیم و برخی از موارد زیر را انتخاب کنیم :
· کار دانش آموز در طی ترم بررسی و ارزشیابی می شود و به پوشه نهایی نمره داده نمی شود .
· یک نمره به کل پوشه داده می شود .
· به هر جزء آن نمره داده شود .
· به تعدادی از کارها به طور تصادفی نمره داده می شود .
· از نظر خود دانش آموز و بعضی دیگر از دانش آموزان استفاده کنیم .
ح ) چه معیار هایی را برای ارزشیابی پوشه انتخاب کنیم :
o دقت کار
o نظم کار و نظافت ظاهری
o خلّاقیّت و نوآوری
o کنجکاوی و پرسش گری
o پشتکار و صبر و حوصله
o کاربرد آموخته ها
o تأمّل و تصحیح اشتباه
o توانایی استفاده از ابزار
o توانایی حل و طرح مسأله
ت ) از نتایج ارزشیابی پوشه ای چگونه استفاده کنیم ؟
پس از ارزشیابی پوشه نوبت استفاده از نتایج این ارزشیابی است که چند مورد آن در زیر می آید :
· دانش آموز و معلّم پوشه را مرور و اصلاح کنند .
· دانش آموز با دانش آموز دیگر پوشه را مرور کنند .
· دانش آموز با گروه پوشه را بررسی کنند .
· دانش آموز با والدین پوشه را مرور کنند .
· دانش آموز با معلّم و والدین پوشه را بررسی کنند .
· معلّم به تنهایی پوشه را مرور کند .
· نمایشگاهی از پوشه ها را تشکیل دهیم .
ی ) ثبت ارزشیابی از پوشه دانش آموز چگونه انجام دهیم ؟
بهتر است هر دو ماه یکبار با حضور دانش آموز پوشه او را بررسی کرده و نکات مثبت و منفی و جالب پوشه را به او گوش زد کرده و برای او یادداشت کنیم .
نکات مثبت درباره ی رویکرد پوشه ای :
1- اطلاعات زیادی را در مورد یک دانش آموز بدست می آوریم .
2- با مرور پوشه دانش آموز ضعیف امیدوار به پیشرفت آنها شده و می بینیم که از کجا به کجا رسیده اند .
3- باعث تقویت اعتماد به نفس و انگیزه دانش آموز می شود .
4- و دانش آموزان خود در فرایند ارزشیابی شرکت کرده و به نمره ی خود اعتراض نمی کنند .
5- والدین از روند آموزش فرزندان خود مطّلع می شوند .
6- می توان در هر نوبت در وسط و در انتها دو روز را به عنوان روز پوشه انتخاب کرد .
مشکلات کار با پوشه :
1- تبدیل مشاهده ی کیفی به کمّی
2- عدم حمایت حرفه ای
3- محدودیت زمانی
4- آموزش خود
5- تصمیم در مورد مواردی که باید در پوشه بگذاریم
6- تنها بودن در این کار
یک تجـــــربه:درسه سال گذشته برای دانش آموزان کلاســهای خود پوشه ای را فراهم کرده و دانش آموزان را گــروه بندی می کردم سپس برای هر 5گروه 3 نفری یک رابط انتخــــــاب می کردم به این ترتیب 2 نفر رابط کارهای مربوط به پوشه هارا انجام می دادند.الــــــــبته قبلاً دانش آموزان را کتـــباً توجیه می کردم که هدف از پوشه ،محتویات پوشه،زمان تحویل،نحوه ی تحویل و...چیست؟ در پایان هر نوبت قبل از امتحان نوبت پوشه به کمک رابطین و سر گروه ها مرتّب شده و باز بینی می شد و تحویل دانش آموز می گردید تا در محل مناسب و از پیش تعیین شده . برای نوبت اوّل والدین اظهار نظر کرده و پوشه را ملاحظه کنند .
در روی پوشه بر گه ای نصب می شد که نمرات مستمر و فعّالیتهای حین و خارج از کلاس در آن ثبت می شد و نمونه آن به همراه فرم ارزشبابی کار پوشه ,لیست فعالیتهای رابطین ,سرگروهها و داتش آموزان به همراه سی دی وبلاگ ارسال شده است.
همچنین تصویر نمونه پوشه در قسمت بعد قابل مشا هده است.
در پایان ؛ خوانندگان, همکاران گرامی (( سخن چون از دل برآید لاجرم بر دل نشیند)) معلّمی شغلی محترم و به عقیده ی اینجانب بی بدیل است که یکی از لذّت های منحصر به فرد در آن تجلّی پیدا می کند و آن چیزی جز لذّت یاد دادن نیست لذّتی که در چشمان و قلبهای فراگیران و آنهم فقط توسّط ما احساس می شود. امّا برای این که این رسالت خطیررا به نحو احسنت به انجام برسانیم می بایستی رفتار ,روش تدریس وگفتار مان دارای خصوصیّـاتی باشد که در زیر به چنـد مورد آن به اختــصار اشــاره می شود .
الف ) ایجاد روابط مثبت با دانش آموزان:
1- اجتناب از تنبیه شدید و مکرّر
2- اجتناب از شوخی
3- پرهیز از پیش داوری های غیر منصفانه
4- ابراز علاقه و توجّه به دانش آموزان
5- ثبات داشتن و بخشنده بودن
6- داشتن انتظار های بالا و ممکن
ب ) اجتناب از روابط وابستگی زا :
1- افزایش روابط غیر مشروط بین معلّم و دانش آموز
2- اجتناب از تحسین و تمجید افراطی
3- شناساندن عوامل موفّقیّت و شکست
منابع:
ارزشیابی در خدمت آموزش-طاهره رستگار
انگیزش در کلاس-چریل ال اسپالدینگ
ارزشیابی-دکتر سیف